CBAM Maliyeti Nasıl Hesaplanır? Demir-Çelik İçin Adım Adım Formül

CBAM maliyetini tahmin etmek için karmaşık bir modele gerek yok; dört değişkenli bir çarpım yeterli. Karmaşıklık, değişkenlerin her birinin zaman içinde değişmesinden geliyor. Bu yazıda formülü açıyor ve demir-çelik ihracatı üzerinden örnek bir hesap yapıyoruz.

Formül

Yıllık CBAM maliyeti = tonaj × gömülü emisyon yoğunluğu (tCO2/ton) × CBAM faktörü (%) × karbon fiyatı (€/tCO2). Demir-çelik için şu an yalnızca doğrudan emisyonlar hesaba katılıyor; elektrik kaynaklı dolaylı emisyonlar kapsam dışı.

Değişken 1: Emisyon yoğunluğu

Belirleyici değişken bu. Doğrulanmış gerçek veriniz varsa kendi yoğunluğunuz kullanılır; yoksa AB'nin cezalı default değeri devreye girer. Hurda bazlı EAF üretimde gerçek doğrudan yoğunluk tipik olarak 0,4-0,5 tCO2/ton iken, default değerler ürüne göre 1,9-2,5 tCO2/ton bandında seyrediyor. Aradaki 4-5 katlık fark, tüm maliyet hesabını domine ediyor.

Değişken 2: CBAM faktörü

AB'deki üreticilere verilen ücretsiz tahsisat 2026-2034 arasında kademeli olarak kaldırılıyor; CBAM faktörü de buna paralel yükseliyor: 2026'da %2,5, 2027'de %5, 2028'de %10, 2029'da %22,5, 2030'da %48,5, 2034'te %100. Bugünkü düşük faktör yanıltıcı — asıl fatura 2029-2030'dan itibaren geliyor.

Değişken 3: Karbon fiyatı

CBAM sertifika fiyatı, EU ETS müzayedelerindeki haftalık ortalama EUA fiyatına endeksli. EUA 2026 ortasında 75-85 € bandında işlem görüyor; 2030 için piyasa beklentileri 120-130 € civarında yoğunlaşıyor. Yani faktör artarken fiyatın da artması bekleniyor — iki etki çarpılarak büyüyor.

Örnek hesap: 25.000 ton inşaat demiri

AB'ye yılda 25.000 ton inşaat demiri ihraç eden bir üretici düşünelim. Default senaryoda yoğunluk 1,89 tCO2/ton, üzerine 2026 marjı +%10; gerçek veri senaryosunda 0,45 tCO2/ton olsun. EUA fiyatını 79 € alalım:

* 2030 hesabı 2028+ marjı (+%30) ve sabit 79 € EUA fiyatıyla; EUA'nın beklendiği gibi 120 €+ seviyesine çıkması durumunda fark daha da açılıyor. Görünen o ki soru 'CBAM bana ne kadara mal olur?' değil, 'default ile gerçek veri arasındaki farkı kim cebine koyacak?' sorusu.

Hesabınızı kendi rakamlarınızla yapın

• Ürün grubu bazında AB ihracat tonajınızı netleştirin (CN kodu seviyesinde).
• Tesisinizin gerçek doğrudan emisyon yoğunluğunu hesaplayın — yoksa önce izleme metodolojisini kurun.
• CBAM faktörünün yıl yıl artışını maliyet planınıza işleyin; fiyatlama ve sözleşme görüşmelerinde kullanın.
• Ücretsiz CBAM hesaplayıcımızla ürün grubunuza göre 2026-2034 maliyet eğrinizi 30 saniyede görebilirsiniz.